Recentemente tiven a oportunidade de participar nunha mobilidade Erasmus+ de aprendizaxe por observación (Job Shadowing) na Escola Secundária de Cacilhas-Tejo, en Portugal, como coordinador de proxectos europeos do IES San Clemente. Durante unha semana puiden coñecer de preto o funcionamento deste centro educativo portugués, compartir experiencias co profesorado e descubrir novas metodoloxías de ensino que resultaron moi enriquecedoras tanto a nivel profesional como persoal.
A estancia comezou cunha cálida recepción do equipo directivo do centro e da profesora de Bioloxía e Xeoloxía, Sónia Estronca, colaboradora tamén nos proxectos Erasmus+. Nas primeiras reunións explicáronme como se organiza o sistema educativo portugués, a escola e puiden visitar as distintas instalacións coa que esta conta. Desde o primeiro momento chamoume a atención a gran cantidade de persoal docente e de apoio que ten esta escola e a importancia que lle dan ao traballo práctico e experimental nas disciplinas científicas.
Ao longo da semana asistín a numerosas aulas de Bioloxía e Xeoloxía, Física e Química e tamén a diferentes cursos profesionais. Un dos aspectos que máis me interesou foi observar como o alumnado participa activamente nas clases mediante actividades prácticas, traballo cooperativo e proxectos interdisciplinares.
Nunha das sesións de Física e Química, por exemplo, o alumnado realizaba prácticas de laboratorio medindo a voltaxe e intensidade de pilas novas e usadas para posteriormente interpretar os datos obtidos mediante gráficas e regresións lineais. Ademais, chamoume a atención que todos os estudantes utilizan bata no laboratorio e empregaban calculadoras programables, as cales contan cun “modo exame”, deseñado para evitar o acceso a anotacións durante os exames.
Tamén resultou moi interesante coñecer o funcionamento dos cursos profesionais portugueses. No ciclo de auxiliar de dentista observei unha actividade na que o alumnado debía explicar o proceso da mitose relacionándoo coa saúde bucodental. Cada grupo escollía libremente o formato da presentación: desde pósters tradicionais ata animacións stop-motion elaboradas con plastilina. Parecéronme propostas moi creativas que favorecen a motivación do alumnado e o desenvolvemento de competencias prácticas e comunicativas.
Outro aspecto que me pareceu especialmente relevante foi a coordinación entre o profesorado. No departamento de Bioloxía e Xeoloxía, por exemplo, os exames son elaborados de maneira colaborativa para todos os grupos dun mesmo nivel educativo, garantindo criterios de avaliación comúns e unha maior homoxeneidade.
Durante a mobilidade tamén tiven ocasión de reunirme co equipo da biblioteca escolar, que realiza unha importante labor educativa e cultural en colaboración coa comunidade local. Ademais das actividades de promoción da lectura, organizan charlas e obradoiros en colaboración con centros de saúde e outras entidades da zona, integrando a escola no seu contorno social.
Un dos momentos máis produtivos da estancia foi a reunión final sobre os proxectos Erasmus+, na que puidemos falar de futuras colaboracións entre ambos centros. Compartimos ideas para posibles mobilidades de alumnado e profesorado, especialmente no ámbito da informática e das prácticas formativas en empresas, abrindo novas posibilidades de cooperación internacional para os próximos cursos.
Esta experiencia confirmoume, unha vez máis, o enorme valor das mobilidades Erasmus+ como ferramenta para aprender doutras realidades educativas, compartir boas prácticas e establecer redes de colaboración europea. Regreso desta experiencia con novas ideas, contactos e iniciativas que, sen dúbida, contribuirán a seguir fortalecendo a dimensión internacional do IES San Clemente.
